Kamu Personel Rejimi

Kamu Personel Rejiminde Reform İhtiyacı

Özgürlük Araştırmaları Derneği tarafından, National Endowment for Democracy ve Friedrich Naumann Vakfı- Türkiye Ofisi’nin desteğiyle birlikte beş ana kurum/yapıda mevcut sorunların tanımlanması ve somutlaştırılması amacıyla “Türkiye’de Yapısal Reformlar Projesi” başlatıldı.

Bu kapsamda ilgili kurumlarda mevcut sorunların tartışılmasının yanı sıra yapısal reformlara ilişkin çözüm önerileri geliştirilmiştir. Prof. Dr. Muhittin Acar tarafından hazırlanan “Kamu Personel Rejiminde Reform İhtiyacı” adlı rapor, kamu personel rejimindeki mevcut sorunları ve doğurdukları riskleri ilgili rejimin temelini teşkil eden anayasa-yasal ilkeler çerçevesinde ele almaktadır.

Raporda tespit edilen sorunlar şunlardır;

1. İstisnai ve geçici nitelikte olması gereken sözleşmeli personel istihdamı giderek genişleme ve çeşitlenme eğilimi göstermektedir.

2. Kamu görevlileriyle ilgili temel hususlar kanun ile düzenlenmek yerine, ağırlıklı torba yasa aracılığıyla toplu sözleşme ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile düzenlenmesi anayasanın kamu personeli için esas aldığı temel görevlerden uzaklaştırıyor.

3. Eşitlik ilkesi kapsamında “dezavantajlı grupların” lehine “pozitif ayrımcılık” imkanları genişletilmeli ve pratiğe daha çok dökülmelidir.

4. Türkiye’nin kamu personel sisteminde geleneksel olarak “kapalı kariyer sistemi” ön planda olmuş olsa da yıllar içinde mevzuatta yapılan değişiklikler ve uygulamadaki gelişmeler ilgili sistemin dışına çıkılmasına neden olmuştur.

5. Siyaset-bürokrasi ilişkileri ekseninde ve bilhassa üst düzey yöneticilerin seçilmesi/atanması/görevden alınması süreçlerine ilişkin kamu yönetiminde siyasallaşmanın partizanlığın örnekleri görülmektedir.

6. Cumhurbaşkanlığı Hükûmet sisteminde bizzat Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen kişilerin standart yollarla seçilen kamu personeline kıyasla, siyasi tarafsızlıkla görev yapmaları beklenemez.

Raporda önerilen çözümler şunlardır;

1. Türkiye’nin sağlam ve saydam kurumlara, bu kurumları yönlendiren kaliteli ve öngörülebilir kurallara ve bunların tümünü etkili ve tutarlı bir biçimde işletecek kadrolara ihtiyacı bulunmaktadır.

2. Kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin’ memurlar eliyle yürütülmesine öncelik ve ağırlık verilmeli, sözleşmeli personel istihdamı ancak zorunlu hallerde, istisnai ve geçici olarak kullanılmalıdır.

3. Eşitlik ilkesinin gözetilmesini ve geliştirilmesini sağlayacak politikalara öncelik verilmeli; “herkesi içeren bürokrasi” yaklaşımı derinleştirilmelidir.

4. “Siyasi yansızlık” vurgusu yapılmalı ve siyaset-bürokrasi ilişkileri ekseninde kamu yönetiminde siyasallaşmanın-partizanlığın önüne geçilmelidir.

5. Türkiye’de yargıya duyulan güveni, insan haklarını ve demokrasiyi geliştirmeye matuf reformlar, kamu personel rejiminde yasallık hukukilik ilkesinin gözetilmesi imkân ve ihtimalini artıracaktır.

6. Kamu görevlerine girişteki seçme ve yerleştirme süreçleri ile memuriyetin ilk kademelerindeki yükselmelerde açık ve adil yarışma sınavlarına, yansızlığı ve nesnelliği esas edinen değerlendirme yöntemlerine ağırlık verilmelidir.

7. Yeterlik ilkesinin Anayasanın ve yasaların lafzına ve ruhuna uygun biçimde kamuda insan kaynakları süreçlerinin tümünde yaygınlaştırılmalı ve kamu yönetiminde yerleşik bir unsur haline gelmelidir.

RAPORTÖR

Prof. Dr. Muhittin Acar

Hacettepe Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi İletişim: acar42@hacettepe.edu.tr