Seçim Sistemi

TÜRKİYE’DE SEÇİM SİSTEMLERİ: SORUNLAR VE REFORM ÖNERİLERİ

Özgürlük Araştırmaları Derneği olarak son yıllarda ülkemizde yaşanan, dünya geneli hukuk devleti ve yönetişim endekslerinde gerilememize sebep olan  kurumsal/yapısal erozyonu inceleyip çözüm yollarını araştırmaktayız. Bu amaç çerçevesinde, National Endowment for Democracy’nin desteğiyle birlikte “Türkiye’de Yapısal Reformlar Projesini” başlattık.

Bu kapsamda belirlediğimiz reform alanlarından biri olan “Seçim Yasası” konusunda, Prof. Dr. Tanju Tosun tarafından hazırlanan “Türkiye’de Seçim Sistemleri: Sorunlar ve Reform Önerileri” adlı rapor, Türkiye’de seçim sistemine dayalı sorunları incelerken, bir seçim sisteminin tasarımında ne tür kriterlerin referans alınması gerektiğine odaklanmakta; bu çerçevede bir dizi reform önerileri sunmaktadır.

Seçim Yasasıyla ilgili sorunlar ve çözümleri şu şekildedir:

1. Türkiye’de yüzde 10’luk ülke barajı, temsilde adalet konusunda önemli bir sorundur. Orantılılığı arttırmak için ulusal barajın düşürülmesi önemlidir. Her ne kadar %7 tartışmaları olsa da temsilde adaletin daha iyi tahsis edilmesi için önerilen oran yüzde 3’tür.

2. Partiler arasında uzlaşmayı teşvik etmek için ittifaklar teşvik edilmeli, İttifak-İçi baraj uygulaması getirilmemelidir.

3. Kamuoyunun seçim süreçlerine ve usülleri konusunda farkındalığını geliştirmeye yönelik bilgilendirmenin arttırılması, sandık birleştirme/ayırmalarının objektif kriterlere göre yapılması oy verenin temsiliyeti için elzemdir.

4. Medyanın seçim kampanyası döneminde objektif yayın yapmasını sağlamaya yönelik kurul, kural ve yaptırımların oluşturulması temsiliyette adaletsizlik sorunun çözümü için hayati önem taşımaktadır.

5. Yönetimde istikrarı sağlamak adına yüksek baraj sistemi uygulanmaktadır ancak istikrarlı, etkin hükümetler kurulması için hükümet sisteminde yasama etkinliğiyle ilgili Kurucu Güvenoyu ve Yapıcı Güvensizlik Oyu gibi başka düzenlemeler de yapılmalıdır.

6. Parti içinde seçmen-milletvekili bağını güçlendirmek için seçimlerde açık liste yönteminin uygulanması sağlanabilir. Ayrıca, seçilen temsilcileri hesap vermeye zorlamak amacıyla geri çağırma usulünün uygulanabilirliğinin tartışmaya açılmalıdır.

RAPORTÖR

Prof.Dr. Tanju Tosun

Emekli, Ege Üniversitesi